Dni Pamięci Żydów Galicyjskich, Galicjaner Sztetl
„Galicjaner Sztetl” – żywa pamięć o dziedzictwie Żydów galicyjskich
„Galicjaner Sztetl” to wyjątkowe wydarzenie kulturalno-edukacyjne odbywające się corocznie w czerwcu w Tarnowie, mające na celu upamiętnienie bogatej historii i dziedzictwa Żydów galicyjskich. Inicjatywa ta, realizowana z zaangażowaniem Muzeum Okręgowego w Tarnowie, Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej oraz władz miejskich, od lat stanowi ważny głos w dialogu o pamięci, tożsamości i wielokulturowości regionu. Wydarzenie, znane również jako Dni Pamięci Żydów Galicyjskich, łączy refleksję historyczną z żywą kulturą. To czas spotkań ludzi o różnych korzeniach, którzy wspólnie odkrywają zapomniane lub niedostatecznie znane karty przeszłości. W ramach programu odbywają się wykłady, panele dyskusyjne, koncerty, wystawy i spektakle, które przybliżają uczestnikom codzienne życie, obyczaje, tradycje oraz duchowość dawnej społeczności żydowskiej w Galicji.
Integralnym elementem wydarzenia są warsztaty artystyczne i edukacyjne inspirowane kulturą żydowską, a także zwiedzanie miejsc związanych z jej obecnością w Tarnowie. Szczególne znaczenie ma przestrzeń przy Bimie – jedynym zachowanym fragmencie Starej Synagogi – która w czasie „Galicjaner Sztetl” staje się symbolicznym centrum pamięci i kulturowych interakcji. „Galicjaner Sztetl” to nie tylko hołd oddany minionym pokoleniom, ale także apel o budowanie świata opartego na wzajemnym szacunku, zrozumieniu i otwartości. Wydarzenie to zachęca do pielęgnowania pamięci jako fundamentu współczesnej tożsamości oraz przypomina, jak istotne jest nieustanne dbanie o wartości tolerancji i różnorodności w życiu społecznym.
Galicjaner Sztetl 2026. XXXI Dni Pamięci Żydów Galicyjskich
585 lat obecności Żydów w Tarnowie
W czerwcu Tarnów po raz trzydziesty pierwszy stanie się miejscem spotkania historii, pamięci i kultury podczas Dni Pamięci Żydów Galicyjskich „Galicjaner Sztetl”. Tegoroczna edycja ma szczególny charakter, ponieważ nawiązuje do 585. rocznicy pierwszej wzmianki o Żydach w Tarnowie. Dokument z 1441 roku wspomina Kalefa z Tarnowa, jednego z pierwszych znanych z imienia przedstawicieli społeczności żydowskiej związanej z miastem. Wydarzenie od lat przypomina o wielowiekowej obecności Żydów w Tarnowie i Galicji, ich wkładzie w rozwój regionu oraz tragicznych losach społeczności zniszczonej podczas II wojny światowej.
Głównym organizatorem przedsięwzięcia jest Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie, a współorganizatorem Muzeum Ziemi Tarnowskiej. W programie znalazły się koncerty, spacery historyczne, spotkania edukacyjne, wystawy oraz zwiedzanie cmentarzy żydowskich z przewodnikami. Większość wydarzeń odbywa się wokół Bimy – jedynej zachowanej pozostałości po Starej Synagodze, która od lat stanowi symbol pamięci o dawnym żydowskim Tarnowie.
Program wydarzenia
18 czerwca (czwartek)
12:00 – Las Buczyna w Zbylitowskiej Górze
Spotkanie memorialne w Miejscu Pamięci Narodowej poświęcone żydowskim i polskim ofiarom niemieckiego terroru. W uroczystości uczestniczą przedstawiciele różnych wyznań oraz lokalnych władz.
20:15 – Galeria na Płocie, ul. Żydowska 10
Otwarcie plenerowej wystawy fotograficznej prezentowanej przy tarnowskim cmentarzu żydowskim.
21:00 – Bima Starej Synagogi
Koncert inaugurujący festiwal w wykonaniu folkowego zespołu Czarnina, nawiązującego do tradycji muzycznych Europy Środkowo-Wschodniej.
19 czerwca (piątek)
17:00 – Śladami Stramerów
Spacer po Tarnowie inspirowany historią rodziny opisanej w powieści „Stramer”. Przewodnikami będą Katarzyna Nalezińska i Witold Stachnik, autorzy publikacji „Śladami Stramerów”. Zbiórka przy hotelu Gal obok dworca kolejowego.
19:00 – Bima Starej Synagogi
„Szabat czas zacząć” – spotkanie poświęcone tradycjom żydowskim. O symbolice szabatu i religijnych przedmiotach używanych podczas obrzędów opowie Magda Bartosz.
20 czerwca (sobota)
17:00 – Bima Starej Synagogi
„Opowieść o synagodze” – spotkanie przybliżające historię tarnowskiej synagogi oraz znaczenie Bimy jako jednego z najważniejszych miejsc pamięci w mieście.
21:00 – Koncert pod Bimą
Wyjątkowy koncert Olga Avigail & Tango Attack zatytułowany „Wezmę w drogę złoty księżyc”, poświęcony pamięci Jerzego Ficowskiego – wybitnego poety, pisarza i badacza kultury romskiej oraz żydowskiej.
21 czerwca (niedziela)
Dzień Otwartej Bramy Cmentarza
Tradycyjna akcja umożliwiająca zwiedzanie zabytkowych cmentarzy żydowskich wraz z przewodnikami i opiekunami nekropolii.
- Tarnów – oprowadza Adam Bartosz (cmentarz otwarty od 10:00 do 18:00)
- Rzeszów – godz. 14:00
- Mielec – godz. 14:00
- Grybów – godz. 15:00
- Brzesko – godz. 16:00
Dodatkowe terminy zwiedzania zaplanowano również w Błażowej oraz Grybowie. Wybrane wydarzenia towarzyszące i oprowadzania po cmentarzach żydowskich zaplanowano również w późniejszych terminach.
17:00 – Śladami Żydów Tarnowskich
Spacer historyczny po dawnym żydowskim Tarnowie prowadzony przez Magdę Bartosz. Zbiórka uczestników przy Bimie.
Wydarzenia towarzyszące
Przez cały czas trwania festiwalu można oglądać wystawę fotograficzną prezentowaną w Galerii na Płocie przy ulicy Żydowskiej. Dodatkowo na Skwerze Starej Synagogi prezentowana jest koncepcja zagospodarowania historycznej dzielnicy żydowskiej Tarnowa autorstwa Artura Grodziskiego.
Miejsce wydarzenia
Główną przestrzenią festiwalową jest Bima Starej Synagogi przy ulicy Żydowskiej w Tarnowie – jedno z najważniejszych miejsc pamięci o wielowiekowej obecności Żydów w mieście. Poszczególne wydarzenia odbywają się również na cmentarzu żydowskim, w Lesie Buczyna w Zbylitowskiej Górze oraz w innych lokalizacjach związanych z historią społeczności żydowskiej regionu.
Partnerzy
Partnerami wydarzenia są: Muzeum Ziemi Tarnowskiej, Nadleśnictwo Gromnik, Gmina Miasta Tarnowa, Gmina Tarnów, Shomer International (Białoruś), Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie, Centrum Kultury Romów w Tarnowie, Konsulat Republiki Austrii w Krakowie, Polska Fundacja Kultury i Rozwoju oraz Rada Osiedla Starówka.
Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny
Program archiwalny 2025
Galicjaner Sztetl 2025
Dni Pamięci Żydów Galicyjskich
580 LAT OBECNOŚCI ŻYDÓW W TARNOWIE
🗓 12–22 czerwca 2025
📍 Tarnów
Pod Patronatem Prezydenta Tarnowa Jakuba Kwaśnego
Organizator: Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie
Główny Partner: Muzeum Ziemi Tarnowskiej
Partnerzy: Gmina Miasto Tarnów, Gmina Tarnów, BWA Tarnów, Teatr im. L. Solskiego, Polska Fundacja Kultury, Rada Osiedla Starówka, Nadleśnictwo Gromnik, Restauracja Yoyoi Ramen
✨ EDYCJA 2025
„Galicjaner Sztetl” to coroczne święto pamięci, które przywraca świadomość o wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej w Galicji i Tarnowie. Edycja 2025 jest wyjątkowa – przypada na symboliczne 580-lecie Żydów w Tarnowie. W ciągu dziesięciu czerwcowych dni miasto staje się przestrzenią refleksji, kultury i wspólnoty. W programie: koncerty, spektakle, modlitwy, wystawy i spacery historyczne, których wspólnym mianownikiem jest pielęgnowanie pamięci i otwartość na dialog.
Zapraszamy mieszkańców, gości z całego świata oraz wszystkich, którym bliska jest historia, tolerancja i kultura żydowska.
🕍 Galicjaner Sztetl 2025 – Dni Pamięci Żydów Galicyjskich
580 LAT ŻYDÓW W TARNOWIE
📅 12–22 czerwca 2025
📍 Tarnów
👤 Pod patronatem:
– Prezydenta Tarnowa Jakuba Kwaśnego
– Wójta Gminy Tarnów Grzegorza Kozioła
🤝 Organizatorzy:
Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie, Muzeum Ziemi Tarnowskiej
🎭 Partnerzy:
Miasto Tarnów, Gmina Tarnów, Instytut Pileckiego, Biuro Wystaw Artystycznych w Tarnowie, Teatr im. Ludwika Solskiego, Polska Fundacja Kultury i Rozwoju, Rada Osiedla Starówka, Nadleśnictwo Gromnik, Restauracja Yoyoi Ramen
📅 PROGRAM GŁÓWNY
📍 12 czerwca (czwartek)
-
🕛 12:00 – Spotkanie komemoratywne w lesie Buczyna, Zbylitowska Góra
-
🖼️ 20:00 – Otwarcie wystawy „Mea Szearim”, Joanna Sidorowicz, Galeria na Płocie, ul. Żydowska
-
🎶 21:00 – Oficjalna inauguracja:
• Małgorzata Boruch, „Spalona matka”
• Hudaki Village Band (Ukraina Zakarpacka)
📍 13 czerwca (piątek)
-
🎧 19:00 – Koncert i promocja płyty Ireneusza Sochy „Ja ostał się sam…”, BWA Tarnów
📍 14 czerwca (sobota)
-
🎭 21:00 – Czytanie pod Bimą: „Stramer” Mikołaja Łozińskiego – aktorzy Teatru im. Solskiego
📍 15 czerwca (niedziela) – Dzień Otwartej Bramy Cmentarza Żydowskiego
-
🕙 10:00 – Spacer po cmentarzu w Tarnowie – Adam Bartosz
-
🕛 12:00 – Spacer po cmentarzu w Rzeszowie – Marta Wójcik
-
🕓 16:00 – Spacer po cmentarzu w Brzesku – Stowarzyszenie Pamięć i Dialog
-
🎶 21:00 – Koncert pod Bimą: Karolina Lizer, spektakl muzyczny „Meszuge” (reż. A. Głowacki)
📍 18 czerwca (środa)
-
🎭 21:00 – Spektakl pod Bimą: „Auschwitz tour”, Anna Lenczewska (reż. Elżbieta Depta, Teatr Tarnowski)
📍 20 czerwca (piątek)
-
🕒 15:00–16:00 – Spacer po cmentarzu żydowskim w Grybowie – Stowarzyszenie Saga Grybów
📍 21 czerwca (sobota)
-
🚶 16:00 – Spacer „Śladami tarnowskich Żydów” – Magda Michal Bartosz (zbiórka pod Bimą)
-
🎻 21:00 – Koncert pod Bimą: dr hab. Maria Sławek, koncert skrzypcowy po:miejsca
🎓 WYDARZENIE TOWARZYSZĄCE
📍 10 czerwca (wtorek)
I Ogólnopolska konferencja edukacyjna dla nauczycieli historii i regionalistów
„Tu zaczyna się historia. Małe ojczyzny – wielkie opowieści”
📍 Kino Marzenie, ul. Staszica 4
🕚 11:00–13:30
👨🏫 Wystąpienia:
-
Adam Bartosz – Kim są Sprawiedliwi wśród Narodów Świata
-
Marcin Zaród – Historia lokalna w edukacji obywatelskiej
-
Jacek Staniszewski – Edukacja przez film i opowieści lokalne
🎥 12:00 – Pokaz filmu „Gaj Sprawiedliwych”, scen. i reż. Paulina Ibek
🔁 Sieciowanie i podsumowanie
💬 Zachęcam do udziału!
Wydarzenie buduje dialog międzykulturowy, pielęgnuje pamięć o społeczności żydowskiej i wzmacnia lokalną tożsamość. „Galicjaner Sztetl” to nie tylko hołd dla historii, ale i ważna lekcja na przyszłość.
💬 WSPARCIE FINANSOWE
Projekt finansowany przez:
• Gminę Miasta Tarnowa
• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
• Friends of Jewish Heritage
Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny
Program archiwalny 2024
Program 2024:
Wyjątkowa formuła Otwartej Bramy Cmentarza! W tym roku możecie Państwo zwiedzać nie tylko cmentarz żydowski w Tarnowie, ale także i cmentarze żydowskie w innych miastach Galicji!
13 czerwca
- 12:00 Spotkanie komemoratywne w Miejscu Pamięci Narodowej – Las Buczyna w Zbylitowskiej Górze
- 20:30 Oficjalna inauguracja „Galicjaner Sztetl” Dni Pamięci Żydów Galicyjskich.
- Koncert pod Bimą: Mojše Band (Słowacja)
14 czerwca
- 19:00 Czytanie pod Bimą: Aktorzy Teatru im. Ludwika Solskiego. Fragmenty „Stramera” Mikołaja Łozińskiego
15 czerwca
- 16:00 Śladami tarnowskich Żydów, oprowadza Magda Michal Bartosz (zbiórka: pod Bimą)
- 21:00 Koncert pod Bimą: „Ty masz dla mnie coś – najpiękniejsze piosenki żydowskie”, Najmniejsza Scena Świata (Tarnów)
16 czerwca
- 10:00 Otwarta Brama Cmentarza. Po cmentarzu żydowskim w Tarnowie oprowadza Adam Bartosz
- 16.00 Spacer szlakiem pamięci brzeskich Żydów, początek w muzeum regionalnym (Brzesko, ul. Kościuszki 2) – oprowadza Anna Brzyska (Stowarzyszenie Pamięć i Dialog. Wspólna historia)
- 17.30 Brzesko (ul. Czarnowiejska) – oprowadza Anna Kudła (Stowarzyszenie Pamięć i Dialog. Wspólna historia). Cmentarz będzie otwarty od 9.00 do zmierzchu
- 21:00 Koncert pod Bimą: „Silent Tears/Ciche Łzy – Ostatnie tango w Jidisz”, Olga Avigail Mieleszczuk z zespołem Payadora Tango Ensamble (Izrael, Kanada)
23 czerwca
- 10:00 Mielec Otwarta Brama Cmentarza (ul. Jadernych) – oprowadzają: Izabela Sekulska i Stanisław Wanatowicz (Mayn Shtetele Mielec)
- 12.00-14.00 Rzeszów – informacji udziela Marta Wójcik (Stowarzyszenie Rajsze)
- 15.00 Grybów Otwarta Brama Cmentarza – oprowadzają Anna Boruch i Kamil Kmak (Saga Grybów)
- 16.30 Czarny Dunajec – informacji udziela Wojciech Głowacz
- 18:00 Otwarta Brama Synagogi w Czarnym Dunajcu
27 czerwca
- 21:00 Koncert pod Bimą: Kantor Israel Rand (Izrael)
Wydarzenia towarzyszące:
- Wystawa na Płocie (Tarnów, ul. Żydowska), “Chasydzkim szlakiem”, fotografie Joanna Sidorowicz
- 23 czerwca (niedziela), godz. 15.00 – Centrum Kultury i Promocji w Czarnym Dunajcu, pokaz filmu Wojciecha Szumowskiego, „Ukos światła”.
Projekt współfinansowany przez:
- Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
- Gminę Miasta Tarnowa
- Canada Council for the Arts, the Ontario Arts Council
Data
Lokalizacja
Organizator
Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie
Telefon
602 743 631Strona WWW
http://kirkut-tarnow.pl/
